Lăng Gia Long – Cùng khám phá cấu trúc công trình độc đáo triều Nguyễn
Lăng Gia Long (hay còn gọi là Thiên Thọ Lăng) là nơi an nghỉ của vị vua đầu tiên sáng lập ra triều Nguyễn. Bên cạnh đó, đây còn là nơi lưu giữ chuyện tình yêu son sắt giữa Hoàng đế Gia Long và Hoàng hậu. Nếu có dịp du lịch Huế, du khách đừng quên ghé thăm quan công trình kiến trúc lăng tẩm mang tính lịch sử này.
Đôi nét về lăng Gia Long
Lăng mộ vua Gia Long có tên gọi khác là Thiên Thọ Lăng, được xây dựng trong 6 năm (1814-1820) gồm nhiều lăng tẩm trong hoàng quyến vua Gia Long. Tổng thể lăng nằm trong một vùng núi hoang sơ, sơn thủy hữu tình thuộc thôn Định Môn, xã Hương Thọ, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Đặc trưng nổi bật khu lăng Gia Long
Toàn bộ khu lăng này là một quần sơn với 42 đồi núi lớn nhỏ có tên gọi riêng, trong đó Đại Thiên Thọ là ngọn lớn nhất được chọn làm tiền án của lăng và được dùng để gọi tên chung cho cả quần sơn này: Thiên Thọ Sơn. Tất cả đều được quy hoạch trong khu vực quan phòng rộng hơn 28 km2, tạo thành một cảnh quan hùng tráng chạy dài từ chân dãy Trường Sơn đến bờ Tả Trạch – một hợp lưu của Hương Giang. Đích thân vua Gia Long đã thám sát, duyệt định vị trí, quy hoạch và chỉ đạo công tác thiết kế cũng như giám sát tiến độ thi công.
Lăng tẩm nhà vua nằm trên một quả đồi bằng phẳng rộng lớn. Trước có ngọn Đại Thiên Thọ án ngữ, sau có 7 ngọn núi làm hậu chẩm. Bên trái và bên phải, mỗi bên có 14 ngọn núi là “Tả thanh long” và “Hữu bạch hổ”. Tổng thể lăng chia làm 3 khu vực:
- Phần chính giữa là khu lăng mộ của vua và bà Thừa Thiên Cao Hoàng hậu. Qua khỏi sân chầu với các hàng tượng đá uy nghiêm và 7 cấp sân tế là Bửu Thành ở đỉnh đồi. Bên trong Bửu Thành có hai ngôi mộ đá, dạng thạch thất, được song táng theo quan niệm “Càn Khôn hiệp đức” – một hình ảnh đẹp của hạnh phúc và thủy chung.
- Bên phải khu lăng là khu vực tẩm điện với điện Minh Thành là trung tâm. Điện Minh Thành được dùng để thờ Hoàng đế và Hoàng hậu thứ nhất. Minh Thành nghĩa là “sự hoàn thiện rực rỡ”. Cũng có một cách giải thích khác là “hoàn thành vào ngày mai”, bởi người ta cho rằng: “Sườn của điện này chưa có sơn son thếp vàng và chạm khắc còn đơn giản” (theo L. Cadière). Bên trong điện Minh Thành, ngày trước có thờ nhiều kỷ vật gắn bó với cuộc đời chinh chiến của vua Gia Long như cân đai, mũ, yên ngựa.
- Bên trái khu lăng là Bi Đình, nay chỉ còn một tấm bia lớn ghi bài văn bia “Thánh đức thần công” của vua Minh Mạng ca ngợi vua cha, được chạm khắc tinh tế và sắc sảo.
Men theo các lối đi giữa những đám cỏ và hoa rừng, du khách thả bước dưới bóng thông tươi mát để sang thăm các lăng phụ cận. Đáng lưu ý nhất là lăng Thiên Thọ Hữu của bà Thuận Thiên Cao Hoàng hậu, nằm trong một vị thế u tịch mà sâu lắng. Điện Gia Thành ở đó cũng là một công trình kiến trúc được xây dựng theo mô thức của điện Minh Thành, dùng để thờ người phụ nữ đã sinh ra vị vua có tài nhất của triều Nguyễn – vua Minh Mạng.
Đến thăm lăng Gia Long, du khách có thể đi thuyền theo sông Hương khoảng 18km rồi cập bến lăng; hay đi đường bộ chừng 16km rồi qua bến đò Kim Ngọc, đi thêm vài cây số đường rừng thì bắt gặp hai Trụ biểu uy nghi nằm ngoài cùng. Trước đây, đó là những cột báo hiệu, nhắc nhở mọi người phải kính cẩn khi đi qua khu vực này và có đến 85 cột như vậy trong quần thể lăng Gia Long. Năm 1859 còn 42 cột và hiện nay du khách chỉ trông thấy 2 cột. Mới hay, thời gian và sự thờ ơ của con người có sức tàn phá kinh khủng. Ngày nay, chỉ còn rừng thông xanh làm đương biên cho khu lăng, bởi quanh lăng không có La thành.
Lăng Gia Long – Cấu trúc công trình độc đáo triều Nguyễn
Toàn bộ quần thể lăng gồm 42 ngọn núi, đồi lớn nhỏ, trước lăng nổi bật là núi Đại Thiên Thọ nằm án ngữ, sau có 7 ngọn núi làm hậu chẩm.
Khu lăng mộ – Bửu Thành
Nằm ngay trung tâm của quần thể di tích lịch sử này là hai lăng mộ song hành của Vua Gia Long và Hoàng hậu Thừa Thiên Cao, tọa lạc trên đồi Chính Trung. Hai ngôi mộ đá này có cùng kích thước, chỉ cách nhau một gang tay, bên ngoài mộ không chạm trổ hoa văn, không sơn son thếp vàng, giản dị, tồn tại vĩnh viễn với thời gian.
Nếu đứng từ phía sau và nhìn về giao điểm của hai nóc lăng mộ sẽ thấy đỉnh Đại Thiên Thọ ở chính giữa, không lệch một ly. Đây cũng là điểm giúp cho Lăng Gia Long trở thành lăng mộ có kiến trúc phong thủy độc đáo không chỉ ở Huế mà còn ở Việt Nam.
Bên ngoài lăng là hệ thống tường bao kiên cố, còn được gọi là “Bửu Thành”. Cổng đồng Bửu Thành là nơi dẫn vào nơi yên nghỉ của Vua và Hoàng hậu. Hàng năm cổng này chỉ mở vào các ngày lễ tết, ngày lành… để dọn dẹp, tu sửa, vệ sinh. Phía dưới là 7 cấp của sân tế, gồm sân chầu được lát gạch Bát Tràng, hai hàng tượng đá quan văn, quan võ đứng chầu, tượng voi đá, chiến mã bảo vệ.
Bi Đình
Nằm phía bên trái khu lăng mộ là nhà bia khắc ghi công trạng, được gọi là Bi Đình. Đây là một công trình quen thuộc thường được xây dựng ở hầu hết các lăng tẩm của vua triều Nguyễn.
Trong Bi Đình là tấm bia “Thánh Đức Thần Công” được chạm khắc hoa văn tinh tế, tuy trải qua thời gian dài gần 200 nhưng các chữ trên bia vẫn còn rất rõ. Đây là tấm bia được vua Minh Mạng dựng lên để ca ngợi vua cha – Vua Gia Long (vị vua đầu tiên triều Nguyễn).
Điện Minh Thành
Bên phải khu lăng mộ là tẩm điện, trong đó Điện Minh Thành nằm ở vị trí trung tâm, trên Bạch Sơn và được tường thành bao quanh. Đây là nơi thờ cúng, thắp hương, lễ bái Vua Gia Long và Thừa Thiên Cao Hoàng Hậu.
Trước đây, trong Điện Minh Thành lưu giữ rất nhiều kỷ vật quan đến cuộc đời chinh chiến của vua Gia Long như mũ trụ, yên ngựa,… Tuy nhiên, sau nhiều biến động, các kỷ vật này không còn nữa.
Điện Gia Thành và Lăng Thiên Thọ Hữu
Trong Lăng Gia Long, Điện Gia Thành và Lăng Thiên Thọ Hữu là nơi đáng chú ý nhất. Trong đó Lăng Thiên Thọ Hữu là lăng mộ của Thuận Thiên Cao Hoàng Hậu, và Điện Gia Thành là nơi thờ cúng lễ bái. Thuận Thiên Cao Hoàng Hậu là vợ thứ 2 của Vua Gia Long và là mẹ của Vua Minh Mạng
Ngoài ra, quần thể này còn có các lăng mộ khác của hoàng tộc nhà Nguyễn như: Lăng Vĩnh Mậu, Lăng Thoại Thánh, Lăng Quang Hưng, Lăng Trường Phong, Lăng Hoàng Cô….
Kết luận: Lăng Gia Long Huế là một bức tranh tuyệt vời về sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc và thiên nhiên. Tất cả các điểm nổi bật tại đây sẽ đưa du khách đắm mình trong một không gian yên tĩnh và nên thơ, hữu tình.
LĂNG MỘ ĐÁ MINH CÔNG NINH BÌNH
Trụ sở chính: Làng Nghề Đá Mỹ Nghệ Ninh Vân – Hoa Lư – Ninh Bình
Xưởng sản xuất: Làng Nghề Đá Mỹ Nghệ Ninh Vân – Hoa Lư – Ninh Bình
Xưởng trưng bày sản phẩm: Ninh Vân, Hoa Lư, Ninh Bình
Hotline: 0888.696.585
Email: damyngheminhcong1992@gmail.com
Website: https://damyngheminhcong.com/
